dyslexie-onder-de-knie

 
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Moeite met op volgorde zetten
Print
Problemen met 'op volgorde zetten' en de implicaties daarvan.

(Hoofdstuk 8 van het boek Dyslexia An Explanation)

Wat is 'op volgorde zetten' precies?

Het op volgorde zetten van gebeurtenissen betekent het ordenen van die gebeurtenissen met betrekking tot tijd. De meeste mensen: gaan met pension, gaan naar school, worden geboren, hebben een baan bij een bedrijf en leren lopen. Deze stappen staan duidelijk niet op volgorde. Om ze op volgorde te zetten, maken we er het volgende van: geboren worden, leren lopen, naar school gaan, een baan hebben in een bedrijf, met pensioen gaan.
 
Print

Welke moeilijkheden komen leerlingen die moeite hebben met op volgorde zetten tegen?

Als iemand het moeilijk vindt dingen op volgorde te zetten, dan zullen zij waarschijnlijk de volgende moeilijkheden ondervinden:

Het niet kunnen volgen van het plot in een book in een logische volgorde.
Zich er niet van bewust zijn hoeveel tijd er voorbij is gegaan.
Het gevoel overspoeld te worden als er huiswerk gemaakt moet worden.
Het niet kunnen opvolgen van een reeks instructies op de juiste volgorde en zonder er een te vergeten.

De basis mechanismen for de gedachtegangen die bij 'het op volgorde zetten' gebruikt worden hangen af van ons visuele geheugen – een van de 3 basistypes geheugen zoals besproken aan het begin van het hoofdstuk over spellen.
 
Print

Wat zijn de verschillende manieren van onthouden?

Zoals gezegd gebruiken mensen drie manieren om dingen te onthouden: Auditief, practisch en visueel

De Auditieve manier van onthoudenwordt gebruikt om de woorden van een lied, een gedicht of een kinderrijmpje te onthouden. We kunnen woorden onthouden door onze eigen stem te gebruiken of de stem van iemand anders, bijvoorbeeld een lied dat gezongen wordt door een bepaalde zanger of een kinderrijmpje dat door een van onze ouders opgezegd wordt.

De Practische manier van onthouden wordt gebruikt als we ons herinneren hoe we iets doen met ons lichaam, bijvoorbeeld het zwaaien met een tennisracket, het gericht schoppen van een bal, fietsen, of het uitgooien van een vishengel.

De Visuele manier van onthouden wordt gebruikt om de plaatjes in je hoofd te onthouden, bijvoorbeeld, een plek waar we geweest zijn, een bekend gezicht, een huis waar we op bezoek zijn geweest. Voor sommige mensen is het plaatje dat ze in hun hoofd maken alsof ze door hun eigen ogen kijken en we noemen dit soort visueel geheugen, geassocieerd geheugen. Andere mensen creeeren het plaatje zo dat ze zelf in het plaatje te zien zijn. Ze kijken niet door hun eigen ogen en ze nemen het geheugen waar van buiten zichzelf. Dit soort visueel geheugen wordt gedistantieerd geheugen genoemd.
 
Print

Hoe gebruiken we ons visuele geheugen om dingen op volgorde te zetten?

Volgens het dyslexia@bay (dyslexie-onder-de-knie) model van de hersenen (hoofdstuk 16), zijn er in beginsel twee soorten visueel geheugen – het visueel statisch geheugen en het visueel dynamische geheugen. Het visueel statische geheugen wordt gebruikt als we ons stilstaande plaatjes, zoals een foto of schilderij, herinneren. Het visueel dynamische geheugen wordt gebruikt asl we ons een serie plaatjes of gebeurtenissen herinneren als een film of een video. Om te begrijpen hoe problemen met op volgorde zetten ontstaan, is het belangrijk het verschil tussen deze twee soorten geheugen te waarderen.

Demonstratie:

Denk aan een heerlijke vakantie die je gehad hebt. Denk aan waar je logeerde, hoe je ernaar toe reisde, een speciaal moment tijdens die vakantie, de reis naar huis, een speciaal etentje en wie er bij dat etentje was en tenslotte herinner je een plaats die je hebt bezocht en waarom je het daar zo fijn vond. Terwijl je al deze herinneringen naar boven haalt, maak het plaatje in je hoofd zo groot mogelijk en met zoveel mogelijk detail en kleur.
Daarna, herinner je alle gebeurtenissen in de juiste volgorde, van het ernaar toe reizen en ten slotte de reis naar huis, en alles ertussen in.

Er is iets heel interessants gebeurt – je hersenen hebben al deze visuele herinneringen gesorteerd naar tijd – maar hoe deed je dat?

Uitleg:

Als je je iedere gebeurtenis tijdens de vakantie voorstelt als een foto en doet alsof je de foto’s naast elkaar op een tafel legt, dan kan de volgorde van de foto’s makkelijk veranderd worden. Er is geen inherente volgorde, door tijd of iets anders. Om de foto’s op volgorde van tijd te leggen, moet je de hele vakantie zien als een video in je hoofd, al is het maar op een onbewust vlak, en de foto’s op volgorde leggen door de volgorde in de video aan te houden.

Je stelt je elke gebeurtenis voor als een stilstaande foto door je visuele statische geheugen te gebruiken en je zet de gebeurtenissen op de juiste volgorde door ze, met behulp van je visuele dynamische geheugen, in een video om te zetten.

Het visuele statische geheugen en het visuele dynamische geheugen kunnen worden gezien als twee afzonderlijke gebieden in onze hersenen. Om herinneringen op tijd te sorteren is het belangrijk om de herinneringen van de visuele statisch geheugenlocatie te nemen en ze in het visuele dynamische geheugen te plaatsen.

De meeste mensen doen dit elke dag en de hele dag door. Bijvoorbeeld, wanneer iemand een kamer of kantoor wil opruimen, maken ze eerst een plaatje in hun hoofd van de kamer of het kantoor dat al opgeruimd is. Daarna bedenken ze de stappen die nodig zijn om het vertrek opgeruimd te krijgen als plaatjes in hun hoofd. Ten stotte organiseren ze de stappen in een video en volgen dan gewoon de stappen in de video op volgorde.

Demonstratie:

Denk aan een nieuwe taak die je moet gaan doen in de toekomst en die je nog nooit gedaan hebt in het verleden. Maak een plaatje in je hoofd dat de taak al volbracht is. Verdeel de taak in stappen en maak een plaatje van elk stapje. Tenslotte verbind je de individuele plaatjes aan elkaar en maak je een video van de taak van begin tot eind.

De meeste mensen doen dit onbewust, het gaat vanzelf, en diegenen die de taak in kleine opvolgende stapjes verdelen zijn het meest logisch denkend en hoeven bijna nooit hun werk nog eens na te kijken.

Sommige mensen gebruiken dit process helemaal niet omdat het lijkt alsof ze hun visueel dynamisch geheugen niet kunnen kunnen bereiken. Ze kunnen een taak in kleine stapjes verdelen maar ze kunnen de stapjes niet in een logische volgorde zetten want ze kunnen de stapjes niet van het visuele statische geheugen naar het visueel dynamische geheugen verplaatsen en daardoor wordt de taak niet logisch aangepakt.

Sommige leerlingen met dyslexie kunnen hun visueel dynamisch geheugen niet bereiken en pakken taken op een lukrake manier aan, waardoor ze vaak ‘het werk nog even moeten nakijken’. Dit veroorzaakt frustratie en een gebrek aan enthusiasm om nieuwe dingen op de pakken.

Demonstratie:

Stel je voor dat je de volgende reeks instructies krijgt: Eerst wordt je gevraagd het gras te maaien. Daarna wordt je gevraagd om de heg te knippen, waarbij de afgesnoeide takjes op het netgemaaide gras terechtkomen. Dan moet het gras dus opnieuw gemaaid worden als je wilt dat het gras er netjes en netgemaaid uitziet! Kun je je de frustratie voorstellen als je je werk weer moet doen?
Dit gebeurt bij mensen die hun visueel dynamisch geheugen niet kunnen bereiken. Ze kunnen een taak wel in stapjes verdelen maar kunnen de stapjes niet op een logische volgorde zetten omdat ze de stapjes niet van het visueel statisch geheugen naar het visueel dynamisch geheugen kunnen verplaatsen, waardoor ze een taak niet logisch kunnen aanpakken.